शंखरापुर, काठमाण्डौं । शंखरापुर नगरपालिका–४ लप्सेफेदीस्थित जेपी प्रतिष्ठान भवन नजिक निर्माण सम्पन्न भएको ‘ग्याल्जङ गङरा जोङ ह्यमपाही देन्सा छ्येन्मो’ गुम्बाको आइतबार एक विशेष धार्मिक समारोहबीच भव्य रूपमा उद्घाटन गरिएको छ। बौद्ध धर्म, संस्कृति तथा आध्यात्मिक शिक्षाको प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले निर्माण गरिएको उक्त गुम्बाको उद्घाटन तिब्बती कर्म कार्य विद्यालयका प्रमुख वंशधारक तथा बौद्ध गुरु सितु रिनपोछेको प्रमुख आतिथ्यतामा सम्पन्न भएको हो।
उद्घाटन कार्यक्रममा विभिन्न गुम्बा तथा धार्मिक संस्थासँग आबद्ध भिक्षु, धर्मगुरु र श्रद्धालुहरूको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको थियो। धार्मिक विधि, पूजाआजा तथा आशीर्वचनसहित सम्पन्न कार्यक्रमले लप्सेफेदी क्षेत्रलाई नयाँ धार्मिक तथा आध्यात्मिक गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
२०७८ सालदेखि निर्माण कार्य सुरु गरिएको उक्त गुम्बा वास्तुकलाको दृष्टिले समेत आकर्षक रहेको छ। पोताला प्यागोडा शैलीमा निर्माण गरिएको भवनले तिब्बती बौद्ध परम्पराको झल्को दिन्छ। कलात्मक डिजाइन, धार्मिक प्रतीक तथा परम्परागत संरचनाले गुम्बालाई क्षेत्रकै विशिष्ट धार्मिक सम्पदाका रूपमा चिनाएको स्थानीयहरू बताउँछन्।
गुम्बा व्यवस्थापन पक्षका अनुसार यस संस्थाको मुख्य उद्देश्य बौद्ध धर्मको अध्ययन–अध्यापन, ध्यान तथा आध्यात्मिक अभ्यासको प्रवर्द्धन, सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र धार्मिक पर्यटनलाई टेवा पुर्याउनु रहेको छ। आगामी दिनमा धार्मिक कार्यक्रम, प्रशिक्षण तथा आध्यात्मिक गतिविधिहरू सञ्चालन गरिने योजना रहेको जनाइएको छ।
यद्यपि गुम्बाको उद्घाटनसँगै स्थानीय समुदायमा केही चासो र प्रश्नहरू पनि उठेका छन्। कार्यक्रममा स्थानीय जनप्रतिनिधि, वडा तहका नेतृत्व तथा अन्य विशिष्ट व्यक्तित्वहरूको उपस्थिति नदेखिएको भन्दै कतिपय स्थानीयले संस्थाले समुदायसँगको सम्बन्ध अझ सुदृढ बनाउनुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्।
स्थानीय बासिन्दाहरूका अनुसार हालसम्म गुम्बाबाट प्रत्यक्ष रूपमा स्थानीय युवायुवती, महिला समूह वा समुदायलाई लक्षित सामाजिक तथा विकासमुखी कार्यक्रमहरू सञ्चालन भएको स्पष्ट रूपमा देखिएको छैन। त्यसैले भविष्यमा शिक्षा, सीप विकास, स्वास्थ्य, वातावरण संरक्षण तथा पर्यटन प्रवर्द्धनसँग सम्बन्धित कार्यक्रममार्फत स्थानीय समुदायलाई जोड्नुपर्ने आवश्यकता रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
स्थानीय स्रोतका अनुसार गुम्बा निर्माणमा स्वदेश तथा विदेशका विभिन्न दातृ व्यक्ति र संघसंस्थाको सहयोग रहेको छ। यद्यपि धार्मिक संस्थाको दीर्घकालीन सफलताका लागि स्थानीय समुदायसँगको सहकार्य, पारदर्शिता र सहभागितामूलक कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने सुझाव समेत उठेको छ।
शंखरापुर धार्मिक, सांस्कृतिक तथा ऐतिहासिक सम्पदाले समृद्ध क्षेत्रका रूपमा परिचित रहेको सन्दर्भमा नवनिर्मित ‘ग्याल्जङ गङरा जोङ ह्यमपाही देन्सा छ्येन्मो’ गुम्बाले धार्मिक पर्यटन प्रवर्द्धन, आध्यात्मिक अध्ययन तथा अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध समुदायसँगको सम्बन्ध विस्तारमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै स्थानीय तह, वडा कार्यालय र गुम्बा व्यवस्थापनबीच प्रभावकारी समन्वय हुन सकेमा यस संस्थाले धार्मिक केन्द्र मात्र नभई समुदायमुखी सामाजिक विकासको साझेदार संस्थाका रूपमा समेत आफ्नो पहिचान स्थापित गर्न सक्ने विश्वास गरिएको छ।
