शंखरापुर, काठमाडौँ।
काठमाडौँको शंखरापुर नगरपालिका–६ र ७ मा सञ्चालनमा रहेको “साँखु सांस्कृतिक बस्ती विकास कार्यक्रम (पूर्वाधार स्तरोन्नति)” कार्यान्वयन चरणमै विवादमा तानिएको छ। करिब ३ करोड रुपैयाँ बजेटमा सुरु गरिएको ढुङ्गा सोलिङ तथा सडक स्तरोन्नति कार्य प्रारम्भ हुन नपाउँदै स्थानीय असन्तुष्टि र प्राविधिक कमजोरीका कारण अवरुद्ध बनेको हो।
समस्या कहाँबाट सुरु भयो?
स्थानीयका अनुसार प्रारम्भिक चरणमा आयोजना निर्माणको स्टिमेट गर्दा प्रत्यक्ष प्रभावित घरधनी, सर्वसाधारण तथा सरोकारवालाहरूलाई समेटिएको थिएन। सहरी विकास तथा भवन निर्माण विभागका प्राविधिक, नगर प्रमुख, स्थानीय प्राविधिक र वडा अध्यक्षहरूबीच सीमित छलफलमै योजना तयार पारेर टेन्डर प्रक्रिया अघि बढाइएको थियो।
यसका कारण ठेकेदारले काम सुरु गर्न खोज्दा स्थानीय समस्या—जस्तै ढल निकास, खानेपानी लाइन, विद्युत् व्यवस्थापन र सडकको उचाइ(सबै भन्दा समस्या)—सम्बोधन नभएको भन्दै विरोध सुरु भयो। परिणामस्वरूप काम अघि बढ्न सकेन।
जनजीवन प्रभावित
निर्माण सामग्री जथाभावी सडकमा थुपारिँदा सवारी आवतजावत अवरुद्ध भएको छ भने स्थानीय बासिन्दाको दैनिक जीवन कष्टकर बनेको छ। कतिपय स्थानमा वर्षाको पानी घरभित्र पसिरहेको भन्दै स्थानीयले गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
स्थानीयको भनाइमा, “अहिले नै सडक केही ठाउँमा अग्लो हुँदा पानी घरभित्र पस्यो, यदि प्रस्तावित रूपमा सडक ९ इन्च माथि उठाइयो भने विकास होइन, विनाश हुनेछ।”
सरोकारवालाको बैठक र निर्णय
यसैबीच, आज बिहान ८ बजे बसेको सरोकारवाला तथा जनप्रतिनिधिसहितको बैठकले विकास कार्यलाई दिगो र व्यवहारिक बनाउने निष्कर्ष निकालेको छ। बैठकले निम्न बुँदामा जोड दिएको छः
ढुङ्गा छपाइ अघि ढल, खानेपानी, बत्ती लाइन व्यवस्थापन अनिवार्य गर्नुपर्ने
सडकको उचाइ निर्धारण गर्दा स्थानीय घरको संरचना र वर्षा जोखिमलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने
अग्ला–होचा भागलाई मिलाएर मात्र निर्माण अघि बढाउनुपर्ने
प्राबिधिक सहित फेरि बैठक बस्ने निर्णय
समस्या समाधानका लागि प्राविधिकसहित विस्तृत छलफल आवश्यक ठहर गर्दै पुनः बैठक बस्ने निर्णय गरिएको छ।
मिति: २०८३ वैशाख ११ गते (शुक्रबार)
समय: दिउँसो ३ बजे
स्थान: वडा नं. ६ कार्यालय, शंखरापुर
वडा अध्यक्षद्वय राधाकृष्ण श्रेष्ठ र विष्णु प्रसाद श्रेष्ठले संयुक्त रूपमा सबै सरोकारवाला तथा प्रत्यक्ष प्रभावित घरधनीलाई उपस्थित भई रचनात्मक सुझाव दिन आग्रह गरेका छन्।
राजनीतिक र जनस्तरको प्रतिक्रिया
स्थानीयवासीले आयोजना अघि सारेकोमा तत्कालीन सहरी विकास मन्त्री तथा संविधानसभा सदस्य प्रकाशमान सिंहप्रति धन्यवाद व्यक्त गरेका छन्। तर केहि उपस्थितहरुले स्पष्ट रूपमा भनेका छन्—
“बजेट ल्याउनु मात्र पर्याप्त होइन, कार्यान्वयन दिगो र जनमैत्री हुनुपर्छ।”
निष्कर्ष: दिगो विकासतर्फ संकेत
साँखु जस्तो ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक बस्तीमा पूर्वाधार विकास गर्दा स्थानीय आवश्यकता, भौगोलिक अवस्था र दीर्घकालीन असरलाई बेवास्ता गर्दा समस्या निम्तिएको देखिन्छ।
अबको चुनौती भनेको—
‘विकासलाई विनाश हुन नदिई, दिगो र समावेशी रूपमा अगाडि बढाउने’ हो।
भोलि बस्ने बैठकले यस विवादको निकास निकाल्दै साँखुको विकासलाई सही दिशातर्फ लैजाने अपेक्षा गरिएको छ।
