तेहरान/वाशिङटन – पश्चिम एसियामा जारी द्वन्द्व थप उग्र बन्दै गर्दा इजरायलमाथि इरानबाट नयाँ क्षेप्यास्त्र आक्रमण भएको छ, जसले क्षेत्रीय मात्रै नभई विश्वव्यापी असर गहिरिँदै गएको संकेत दिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्ध कडा सैन्य कारबाहीको चेतावनी दिएको केही घण्टामै यो आक्रमण भएको हो।
इरायली सेनाले जनाएको छ कि शुक्रबार प्रहार गरिएका मिसाइलहरूलाई हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले रोक्ने प्रयास गरिएको थियो। प्रारम्भिक विवरणअनुसार ठूलो मानवीय क्षति नभए पनि घर र सवारी साधनमा क्षति पुगेको पुष्टि गरिएको छ। तेल अभिवस्थित रेल स्टेशन क्षेत्रमा छर्राहरूले असर पारेको जनाइएको छ।
युद्ध करिब एक महिनाअघि अमेरिका र इजरायलले इरानभित्र आक्रमण सुरु गरेपछि सुरु भएको हो र अहिले व्यापक प्रतिशोधको चक्र सिर्जना भएको छ। द्वन्द्वले मध्यपूर्वभर फैलिँदै विश्व अर्थतन्त्रमा समेत गम्भीर प्रभाव पारिरहेको छ। विशेषगरी होर्मुज जलडमरूमध्य इरानले अवरुद्ध गरेपछि ऊर्जा बजारमा दबाब बढेको छ। यो जलडमरूमध्यबाट विश्वको झन्डै पाँचौँ भाग तेल र ग्यास आपूर्ति हुन्छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानलाई ‘पाषाण युगमा फर्काउने’ चेतावनी दिएका छन् र वार्ता असफल भए थप आक्रमण तीव्र हुने संकेत दिएका छन्। उनले पुल र विद्युत् पूर्वाधार लक्षित हुनसक्ने सम्भावनाको कुरा समेत सामाजिक सञ्जालमार्फत बताएका थिए। यसको जवाफमा इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले नागरिक पूर्वाधारमाथि आक्रमणले आत्मसमर्पण गराउन नसक्ने स्पष्ट पारेका छन्।
दुवै पक्षले अब सैन्य मात्र नभई आर्थिक र औद्योगिक संरचनालाई पनि लक्षित गर्न थालेपछि विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति र आपूर्ति शृङ्खलामा गम्भीर अवरोधको चिन्ता बढेको छ। यसैबीच, खाडी क्षेत्र पनि प्रत्यक्ष द्वन्द्वको घेरामा परेको छ। कुवेतको राष्ट्रिय तेल कम्पनीअन्तर्गतको रिफाइनरीमा ड्रोन आक्रमण हुँदा आगलागी भएको छ भने संयुक्त अरब इमिरेट्सले मिसाइल र ड्रोन आक्रमण विफल पारेको जनाएको छ।
इरानले अघिल्लो दिन युएई, बहराइन र इजरायलका औद्योगिक लक्ष्यहरूमा आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। तेहरानका केही स्थानमा दैनिक जीवन आंशिक रूपमा जारी रहेको छ भने मेलाट पार्कमा परिवारहरू भेला भइरहेका छन्। इजरायलमा धार्मिक पर्व चलिरहे पनि केही नागरिक भूमिगत बङ्करमा उत्सव मनाउन बाध्य छन्।
द्वन्द्वको प्रभाव विश्वव्यापी स्तरमा देखिएको छ। अमेरिकी चेतावनीपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल ११० डलरसम्म पुगेको छ। विश्व बैंकले यस अवस्थाले मुद्रास्फीति, रोजगारी र खाद्य सुरक्षामा गम्भीर जोखिम निम्त्याउने चेतावनी दिएको छ। चीनका एयरलाइन्सहरूले इन्धन अधिभार बढाएका छन्, मलेसियाले सरकारी कर्मचारीलाई घरबाट काम गर्न निर्देशन दिएको छ भने पाकिस्तानले इन्धन मूल्य वृद्धि गरेको छ। भुटानको राजधानी थिम्पूमा पनि इन्धन अभावका कारण लामो लाइन देखिएको छ।
कूटनीतिक तहमा पनि तनाव कायम छ। बेलायतले होर्मुज जलडमरूमध्य खोल्न करिब ४० देशलाई एकजुट गराएको छ। इटालीले आवश्यक वस्तु ढुवानीका लागि मानवीय मार्ग खोल्न आग्रह गरेको छ। संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदमा जलमार्ग सुरक्षाका लागि सैन्य बल प्रयोगबारे मतदान शुक्रबार तय थियो, तर सार्वजनिक बिदा ‘गुड फ्राइडे’ का कारण स्थगित भएको छ। नयाँ मिति भने घोषणा गरिएको छैन।
साभार
