शंखरापुर, काठमाण्डौं । काठमाण्डौं उपत्यकाको तीव्र रूपमा विस्तार हुँदै गएको स्थानीय तहमध्ये एक कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ लाई “उज्यालो नगर, सुरक्षित नगर, डिजिटल सेवा, सुशासन र समृद्धिको वर्ष” का रूपमा अघि बढाउने घोषणा गरेको छ। नगरसभाको चौधौँ अधिवेशनबाट सर्वसम्मत रूपमा पारित नीति तथा कार्यक्रम तथा २ अर्ब ९९ करोड ९९ लाख रुपैयाँको बजेटमार्फत नगरपालिकाले शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, पूर्वाधार, वातावरण संरक्षण, खेलकुद, कृषि, पर्यटन, रोजगार र सुशासनलाई केन्द्रमा राखेर विकासको नयाँ रोडम्याप सार्वजनिक गरेको हो।
नगर प्रमुख उपेन्द्र कार्कीले प्रस्तुत गरेको नीति तथा कार्यक्रममा नेपाल सरकार र बागमती प्रदेश सरकारका प्राथमिकतासँग तादात्म्यता कायम गर्दै स्थानीय आवश्यकतालाई केन्द्रमा राखिएको उल्लेख गरिएको छ। उत्पादन, उत्पादकत्व, रोजगारी सिर्जना, डिजिटल रूपान्तरण, हरित अर्थतन्त्र, सामाजिक सुरक्षा तथा स्मार्ट पूर्वाधार विकासलाई नगरको समृद्धिको आधार बनाइने लक्ष्य लिइएको छ।
चार वर्षका उपलब्धिबाट पाँचौँ वर्षको महत्वाकांक्षी यात्रा
नगर प्रमुख कार्कीका अनुसार विगत चार वर्षमा शिक्षा, स्वास्थ्य, सडक, खानेपानी, सामाजिक सुरक्षा, डिजिटल सेवा तथा खेलकुद क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरिएको छ। तथापि बढ्दो सहरीकरणसँगै उत्पन्न फोहोर व्यवस्थापन, ट्राफिक जाम, वातावरणीय दबाब, रोजगारी अभाव तथा विपद् व्यवस्थापनका चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न आगामी वर्ष विशेष कार्यक्रम ल्याइएको छ।
चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ३ अर्ब ११ करोड १२ लाख रुपैयाँको बजेट ल्याइएको भए पनि आगामी वर्ष बजेट आकार केही घटाएर २ अर्ब ९९ करोड ९९ लाख कायम गरिएको छ। सीमित स्रोतलाई बढी परिणाममुखी र प्रभावकारी ढंगले परिचालन गर्ने लक्ष्य नगरपालिकाले लिएको छ।
शिक्षा क्षेत्रमा ऐतिहासिक सुधार अभियान
“संस्कारसहितको गुणस्तरीय शिक्षा : हाम्रो प्रतिबद्धता” भन्ने मूल नारासहित नगरपालिकाले शिक्षा क्षेत्रमा व्यापक सुधार कार्यक्रम घोषणा गरेको छ।
विद्यालयमा शिक्षक अभाव हुन नदिन ‘शिक्षक बैंक’ स्थापना गरी स्वयंसेवक, सट्टा तथा आंशिक शिक्षक परिचालन गरिनेछ। शिक्षक, कर्मचारी, बालविकास सहजकर्ता, लेखा कर्मचारी तथा विद्यालय सहयोगीहरूको पारिश्रमिक वृद्धि गरिनेछ। विद्यालयहरूमा चरणबद्ध रूपमा भान्से, सुरक्षा गार्ड र सरसफाइ कर्मचारीको व्यवस्था गरिने नीति लिइएको छ।
रातो बंगला फाउन्डेसनसँगको सहकार्यमा सञ्चालित ‘सार्थक बाल सिकाइ कार्यक्रम’ प्रारम्भिक बाल कक्षादेखि कक्षा ३ सम्म विस्तार गरिनेछ। विगत वर्षदेखि सञ्चालन गरिएको ‘एनजी उन्मूलन अभियान’ लाई थप प्रभावकारी बनाइनेछ।
आर्थिक रूपमा विपन्न तथा अभिभावकविहीन बालबालिकालाई लक्षित ‘मेरो दोस्रो अभिभावक (My Second Guardian)’ कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिँदै छात्रवृत्ति, पोशाक, स्टेशनरी र मनोसामाजिक सहयोग उपलब्ध गराइनेछ। अभिभावकविहीन बालबालिकाका लागि छात्रावासमा बसेर अध्ययन गर्ने व्यवस्था समेत मिलाइने नीति लिइएको छ।
१०० शय्याको अस्पताल र घरदैलोमै स्वास्थ्य सेवा
स्वास्थ्य क्षेत्रलाई नगरपालिकाले सबैभन्दा प्राथमिकतामा राखेको छ। “स्वच्छ र निरोगी नगरवासी : समृद्ध नगरपालिकाको पहिचान” भन्ने नारासहित ‘कोखदेखि शोकसम्म’ एकीकृत स्वास्थ्य कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ।
मूलपानी नगर अस्पताललाई १०० शय्यामा स्तरोन्नति गरी आधुनिक शल्यक्रिया कक्षसहित विशेषज्ञ चिकित्सकको सेवा उपलब्ध गराइनेछ। ‘मेयरसँग ज्येष्ठ नागरिक स्वास्थ्य कार्यक्रम’ मार्फत घरदैलोमै स्वास्थ्य सेवा विस्तार गरिनेछ भने ‘मेयर घरदैलो स्वास्थ्य कार्यक्रम’ अन्तर्गत टोलटोलमा स्वास्थ्य टोली परिचालन गरिनेछ।
महिलाहरूमा बढ्दो पाठेघर तथा स्तन क्यान्सरको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै ‘उपमेयरसँग महिला प्रजनन स्वास्थ्य सेवा’ सञ्चालन गरिनेछ। मातृ तथा नवशिशु स्वास्थ्य सुधारका लागि सुत्केरी भेट, पीएनसी सेवा तथा गाउँघर क्लिनिकको सुदृढीकरणलाई निरन्तरता दिइनेछ।
‘एक घर–एक धारा’ अभियानलाई तीव्रता
खानेपानी क्षेत्रमा नगरपालिकाले सबैभन्दा महत्वाकांक्षी कार्यक्रम ल्याएको छ। काँडाघारी, डाँछी–भद्रवास, गोठाटार–पेप्सीकोला तथा नयाँ मूलपानी खानेपानी आयोजना समयमै सम्पन्न गरिने लक्ष्य राखिएको छ।
खानेपानी व्यवस्थापनलाई व्यावसायिक र उपभोक्तामैत्री बनाउन नगरस्तरीय खानेपानी बोर्ड गठन गरिनेछ। वडा नम्बर १ र २ मा पानी प्रशोधन केन्द्र विस्तार गरिनेछ भने परम्परागत पोखरी, कुवा, इनार तथा ढुङ्गेधाराको संरक्षणसँगै भू–जल पुनर्भरणका लागि नयाँ पोखरी निर्माण गरिने कार्यक्रम पनि समावेश गरिएको छ।
स्पोर्ट्स सिटी बन्ने लक्ष्य
कागेश्वरी मनोहरालाई भविष्यमा ‘स्पोर्ट्स सिटी’ का रूपमा विकास गर्ने महत्वाकांक्षी योजना नगरपालिकाले अघि सारेको छ।
मूलपानी अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानसँग समन्वय गरी ‘मेयर कप क्रिकेट प्रतियोगिता’ आयोजना गरिनेछ। सोमतीर्थमा रग्बी स्टेडियम, सिम्खडा गाउँमा आइस हक्की स्टेडियम तथा नेपाल बक्सिङ संघसँगको सहकार्यमा इन्डोर बक्सिङ स्टेडियम निर्माण प्रक्रिया अघि बढाइनेछ।
नगर, प्रदेश तथा राष्ट्रिय स्तरमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने खेलाडीलाई विशेष पुरस्कार तथा प्रोत्साहन भत्ताको व्यवस्था गरिनेछ।
हरित नगर र फोहोर व्यवस्थापनमा नयाँ मोडेल
“मेरो फोहोर, मेरो जिम्मेवारी” अभियानमार्फत घरघरमै फोहोर वर्गीकरण कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ। जैविक फोहोरबाट कम्पोस्ट मल उत्पादनलाई प्रोत्साहन गरिनेछ।
कागेश्वरी मनोहरा, चाँगुनारायण र शंखरापुर नगरपालिकाबीच चक्रिय अर्थतन्त्रमा आधारित आधुनिक फोहोर व्यवस्थापन प्रणाली विकास गर्न समझदारी भइसकेको छ। यसलाई आगामी वर्ष कार्यान्वयनमा ल्याइनेछ।
सार्वजनिक तथा सामुदायिक वन क्षेत्रमा बोधिचित्तलगायत बहुमूल्य बिरुवा रोपेर वातावरण संरक्षणसँगै राजस्व वृद्धि गर्ने योजना पनि नीति तथा कार्यक्रममा समेटिएको छ।
रोजगारी, कृषि र उद्यमशीलतामा विशेष जोड
‘एक वडा–एक युवा उद्यमी’ कार्यक्रममार्फत युवालाई ५० प्रतिशत लागत साझेदारीमा स्वरोजगारसँग जोडिनेछ। कृषकको उत्पादनको बजारीकरण सुनिश्चित गर्ने जिम्मेवारी नगरपालिकाले लिने घोषणा गरिएको छ।
नमुना कृषि फार्म, कृषि पर्यटन, कौसी खेती, माटो परीक्षण, कृषि मेला तथा जैविक मल उत्पादन कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ। पशुपालन क्षेत्रमा कृत्रिम गर्भाधान, नश्ल सुधार र ‘काउ बैंक’ कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइनेछ।
स्मार्ट सहर, सुरक्षित नगर र डिजिटल सुशासन
सुरक्षित नगर अभियान अन्तर्गत सीसीटीभी र स्मार्ट स्ट्रिट लाइट विस्तार गरिनेछ। नयाँ भवन निर्माणमा रिचार्ज पिट र कम्तीमा दुई वटा रुख रोप्न अनिवार्य गरिने नीति ल्याइएको छ।
नगरपालिकाको सम्पूर्ण सेवा प्रवाहलाई डिजिटल बनाउँदै जनगुनासो व्यवस्थापन प्रणाली, मेयर नागरिक संवाद, खुला मञ्च तथा ई–गभर्नेन्स प्रणालीलाई थप सुदृढ बनाइनेछ।
कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकाको आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को नीति तथा कार्यक्रमलाई हेर्दा यो केवल वार्षिक कार्यक्रम मात्र नभई तीव्र सहरीकरणको दबाब झेलिरहेको नगरलाई व्यवस्थित, स्मार्ट, हरित र समृद्ध नगरका रूपमा रूपान्तरण गर्ने दीर्घकालीन विकास दस्तावेजका रूपमा देखिएको छ। शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, खेलकुद, वातावरण, कृषि र डिजिटल सुशासनका महत्वाकांक्षी योजनाले आगामी वर्ष नगर विकासको नयाँ अध्याय प्रारम्भ गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
