साँखु,काठमाडौँ।
कहिल्यै पेट्रोलको मूल्य बढ्दा सडकदेखि सामाजिक सञ्जालसम्म आगो बाल्ने अभिव्यक्ति दिने नेताहरू आज सत्ताको सिंहासनमा छन्। तर अहिले त्यही पेट्रोलको आगोमा जनता जलेको देखिँदा, प्रतिक्रियाको तापक्रम भने निकै घटेको छ।
वीरगञ्ज हुँदै रक्सौल त्यस्तै जोगमनी,सुनौली,रुपैडिया,बनबासा गएका नेपाली सवारी साधनको लामो लाइन अहिले सामाजिक व्यंग्यको नयाँ प्रतीक बनेको छ। एकतर्फ भारतमा सस्तो इन्धन, अर्कोतर्फ नेपालमा महँगो मूल्य— र बीचमा छन् उपभोक्ता, जो अब “देशभित्र पेट्रोल होइन, धैर्य हाल्दै” छन्।
नेपालमा पेट्रोल प्रतिलिटर करिब २१९ रुपैयाँ र डिजेल २३७ रुपैयाँ पुग्दा, सीमापार रक्सौलमा पेट्रोल करिब १७१ रुपैयाँ र डिजेल १५३ रुपैयाँ आसपासमा पाइन्छ। यही अन्तरले जनताको प्रश्न अझ तीखो बनाएको छ—
“सीमा त बदलियो, तर मूल्य किन नबदलिएको?”
पुरानो बोली, नयाँ कुर्सी
आजको प्रधानमन्त्री Balen Shah कुनै समय सडक राजनीति र सामाजिक सञ्जालमा इन्धन मूल्यवृद्धि विरुद्ध आक्रामक टिप्पणीका लागि चिनिन्थे। त्यतिबेला उनका शब्दहरू स्पष्ट हुन्थे—
“जनताको ढाड सेक्ने नीति,” “असक्षम व्यवस्थापन,” “जनविरोधी निर्णय।”
तर सत्ता परिवर्तनसँगै अहिले त्यही विषयमा सार्वजनिक प्रतिक्रिया तुलनात्मक रूपमा मौन देखिएको छ।
व्यंग्यकारहरूको टिप्पणी भने चर्को छ—
“बाहिर हुँदा इन्धन राजनीति हो, भित्र हुँदा अर्थनीति!”
सरकारको व्याख्या: अर्थशास्त्रको भारी किताब
सरकारले भने इन्धन महँगो हुनुका कारणहरू यसरी व्याख्या गर्छ:
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य उतारचढाव
डलरको विनिमय दर
कर संरचना (VAT, पूर्वाधार शुल्क आदि)
आयल निगमको घाटा व्यवस्थापन
सीमावर्ती मूल्यसँग सन्तुलन कायम गर्ने बाध्यता Nepal Oil Corporation
तर जनताको व्यंग्य फरक छ—
“कारण धेरै छन्, समाधान कम छ।”
रक्सौल,जोगमनी,सुनौली,रुपैडिया,बनबासा दृश्य: बजार होइन, नेपाली अर्थनीतिको ऐना हो।
रक्सौल,जोगमनी,सुनौली,रुपैडिया,
बनबासा जस्ता भारत सिमावर्ति पेट्रोल पम्पमा देखिएको नेपाली गाडीहरूको भीड अब केवल आर्थिक घटना होइन, सामाजिक टिप्पणी बनेको छ।
भारतमा लाइन लागेर तेल हाल्ने नेपालीहरूको दृश्यले एउटा प्रश्न उब्जाएको छ—
“हामी विकासको नजिक छौँ कि सीमाको?”
निष्कर्ष: सत्ता र बोलीको दूरी
यो घटनाले फेरि एकपटक देखाएको छ—
सत्ता बाहिर हुँदा समस्या सरल देखिन्छ
सत्ता भित्र हुँदा समाधान जटिल देखिन्छ
Balen Shah को नेतृत्वमा रहेको वर्तमान सरकारको परीक्षण अब भाषणमा होइन, जनताको दैनिक जीवनमा भइरहेको छ।
र अन्तिम प्रश्न फेरि उस्तै छ—
**“नेता बदलिन्छ कि परिस्थिति, वा परिस्थिति अनुसार नेता?”**
