शंखरापुर, काठमाडौँ । नेपालको सडक पूर्वाधार विकासको इतिहासमा नयाँ अध्याय थप्दै बहुप्रतीक्षित नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग सोमबार औपचारिक रूपमा उद्घाटन गरिएको छ। देशकै पहिलो आधुनिक सडक सुरुङमार्गका रूपमा निर्माण सम्पन्न भएको यस आयोजनाको उद्घाटन पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्सालले विशेष समारोहबीच गर्नुभयो।

उद्घाटन समारोहमा नेपालका लागि जापानी राजदूत माएदा तोरु तथा जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) का अध्यक्ष डा. तानाका अकिहितो विशिष्ट अतिथिका रूपमा सहभागी हुनुभएको थियो। जापान सरकार र जाइकाको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा निर्माण सम्पन्न भएको यस आयोजनालाई नेपाल–जापानबीचको दीर्घकालीन मैत्री, विश्वास र विकास साझेदारीको ऐतिहासिक उपलब्धिका रूपमा लिइएको छ।

समारोहलाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री लम्सालले सुरुङमार्ग सञ्चालनसँगै नागढुङ्गा नाकामा वर्षौँदेखि यात्रु तथा यातायात व्यवसायीले भोग्दै आएको लामो ट्राफिक जाम, जोखिमपूर्ण यात्रा र ढुवानी समस्यामा उल्लेखनीय सुधार आउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो। उहाँले राजधानी काठमाडौँलाई देशका विभिन्न जिल्लासँग अझ सुरक्षित, छिटो र भरपर्दो रूपमा जोड्दै यस परियोजनाले राष्ट्रिय अर्थतन्त्र, व्यापार तथा पर्यटन प्रवर्द्धनमा समेत सकारात्मक योगदान पुर्‍याउने बताउनुभयो।

जाइकाका अध्यक्ष डा. अकिहितोले नेपालको दिगो विकास, आधुनिक पूर्वाधार निर्माण तथा प्राविधिक क्षमता अभिवृद्धिमा जापान सरकारको सहयोग निरन्तर रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै यो सुरुङमार्ग नेपाली इन्जिनियरिङ क्षमताको विकासका लागि पनि कोसेढुङ्गा सावित हुने धारणा राख्नुभयो। जापानी राजदूत माएदा तोरुले नेपालको भौतिक पूर्वाधार विकास यात्रामा जापान सधैँ भरोसायोग्य विकास साझेदारका रूपमा रहने बताउनुभयो।

करिब २२ अर्ब रुपैयाँको ऐतिहासिक आयोजना

नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्गको मुख्य सुरुङ २.६८८ किलोमिटर लामो रहेको छ भने २.५५७ किलोमिटर लामो आपतकालीन सुरुङ पनि निर्माण गरिएको छ। आयोजनाअन्तर्गत करिब २.८ किलोमिटर पहुँच सडक समेत निर्माण गरिएको छ।

करिब २२ अर्ब रुपैयाँ लागतमा सम्पन्न आयोजनामध्ये १६.६ अर्ब रुपैयाँ जाइकाको सहुलियतपूर्ण ऋण रहेको छ भने बाँकी रकम नेपाल सरकारले व्यहोरेको छ।

तत्काल सर्वसाधारणका लागि खुला नहुने

उद्घाटनसँगै सुरुङमार्ग तत्काल सबै प्रकारका सवारीसाधनका लागि सञ्चालनमा नआउने जनाइएको छ। पहिलो चरणमा सुरक्षा परीक्षण, प्राविधिक मूल्याङ्कन तथा आपतकालीन अभ्यासका लागि एम्बुलेन्स, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी तथा अन्य आपतकालीन सेवाका सवारीसाधन मात्र सञ्चालन गरिनेछ।

करिब एक सातादेखि १० दिनसम्मको परीक्षण सफल भएपछि सार्वजनिक तथा निजी सवारीसाधनलाई चरणबद्ध रूपमा सञ्चालन अनुमति दिइनेछ। पूर्ण सञ्चालनपछि सुरुङमार्ग २४सै घण्टा खुला रहनेछ। यद्यपि मोटरसाइकल, स्कुटरलगायत दुईपाङ्ग्रे सवारीसाधनलाई भने सुरुङमार्ग प्रयोग गर्न अनुमति नदिइने जनाइएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसारको सुरक्षा व्यवस्था

सुरुङमार्गमा अत्याधुनिक सुरक्षा प्रणाली जडान गरिएको छ। आगलागी नियन्त्रणका लागि स्वचालित स्प्रिंकलर, फायर हाइड्रन्ट, नियमित दूरीमा एसओएस टेलिफोन, उच्च क्षमताका सिसिटिभी क्यामेरा तथा मुख्य सुरुङसँगै जोडिएको आपतकालीन निकास सुरुङ निर्माण गरिएको छ।

त्यसैगरी सुरुङभित्रको हावाको गुणस्तर सन्तुलित राख्न शक्तिशाली जेट फ्यान, कार्बन मोनोअक्साइड तथा अन्य ग्यासको मात्रा मापन गर्ने स्वचालित सेन्सर, ऊर्जा बचत गर्ने एलईडी प्रकाश व्यवस्था, बाहिरी उज्यालोअनुसार स्वतः प्रकाश समायोजन हुने प्रणाली तथा आकस्मिक विद्युत् आपूर्तिका लागि ब्याकअप प्रणाली जडान गरिएको छ। सञ्चालनका लागि छुट्टै नियन्त्रण कक्ष स्थापना गरी २४सै घण्टा निगरानी गरिने व्यवस्था गरिएको छ।

यातायात, व्यापार र स्थानीय अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव

सुरुङमार्ग सञ्चालनसँगै काठमाडौँ–धादिङ सडकखण्डको जोखिमपूर्ण उकालो मार्गको विकल्प उपलब्ध हुने भएको छ। यसबाट यात्राको समय उल्लेखनीय रूपमा घट्ने, इन्धनको बचत हुने, सवारीसाधनको सञ्चालन तथा मर्मत खर्च कम हुने, दुर्घटनाको जोखिम न्यून हुने र ढुवानी सेवा अझ प्रभावकारी बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।

स्थानीय कृषि उत्पादन, हस्तकला तथा अन्य वस्तु बजारसम्म सहज रूपमा पुर्‍याउन सकिने भएकाले स्थानीय अर्थतन्त्रमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने विश्वास गरिएको छ। उद्योगी, व्यवसायी, पर्यटक तथा सर्वसाधारण सबैका लागि यो आयोजना दीर्घकालीन रूपमा लाभदायी हुने सरकारी अपेक्षा छ।

नेपाल–जापान सहकार्यको सफल नमुना

नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्गलाई नेपाल–जापान विकास साझेदारीको सफल नमुनाका रूपमा समेत हेरिएको छ। सहुलियतपूर्ण ऋण, आधुनिक प्रविधि र प्राविधिक सहयोगमा सम्पन्न यो आयोजना भविष्यमा नेपालमा निर्माण हुने अन्य सुरुङमार्ग तथा आधुनिक पूर्वाधार आयोजनाका लागि मार्गदर्शक बन्ने विश्वास गरिएको छ।

सरकारले यस आयोजनाको सफलतापछि देशका अन्य रणनीतिक राजमार्गमा समेत सुरुङमार्ग निर्माणको अवधारणालाई अघि बढाउने संकेत गरेको छ।

नेपालको सडक इतिहासमा पहिलो आधुनिक सुरुङमार्गको उद्घाटन केवल एउटा पूर्वाधार आयोजना सम्पन्न भएको घटना मात्र नभई सुरक्षित, द्रुत र आधुनिक यातायात प्रणालीतर्फको ऐतिहासिक फड्कोका रूपमा हेरिएको छ। वर्षौँको प्रतीक्षा, चुनौती र निर्माण यात्रापछि सञ्चालनमा आएको नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्गले नेपालको विकास यात्रामा नयाँ युगको सुरुवात गरेको विश्वास सरोकारवालाहरूले व्यक्त गरेका छन्।