फिलिपिन्समा ७.८ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प, मिन्डानाओमा सुनामीको उच्च जोखिम तटीय क्षेत्रमा आपत्कालीन सतर्कता, हजारौं नागरिक सुरक्षित स्थानतर्फ सरे

साँखु,काठमाण्डौं।

प्रशान्त महासागर क्षेत्रमा अवस्थित टापु राष्ट्र फिलिपिन्सको दक्षिणी भागमा सोमबार बिहान शक्तिशाली भूकम्प गएपछि जनजीवन प्रभावित भएको छ। अमेरिकी भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण (USGS) का अनुसार स्थानीय समयअनुसार बिहान ७:३७ बजे ७.८ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प गएको हो। भूकम्पको केन्द्रविन्दु मिन्डानाओ टापुस्थित जनरल सान्तोस सहरको दक्षिण–पश्चिम क्षेत्रमा रहेको प्रारम्भिक विवरण सार्वजनिक गरिएको छ।

भूकम्पको धक्का मिन्डानाओका अधिकांश सहरहरूमा मात्र नभई वरपरका द्वीपीय क्षेत्रसम्म तीव्र रूपमा महसुस गरिएको थियो। स्थानीय बासिन्दाहरू घर तथा कार्यालयबाट बाहिर निस्किएपछि कतिपय स्थानमा त्रास र भागदौडको अवस्था सिर्जना भएको बताइएको छ।

भूकम्पलगत्तै फिलिपिन्सको ज्वालामुखी तथा भूकम्प विज्ञान संस्थान (PHIVOLCS) तथा प्यासिफिक सुनामी चेतावनी केन्द्रले तटीय क्षेत्रमा सुनामीको सम्भावना रहेको जनाउँदै उच्च सतर्कता जारी गरेका छन्। प्रारम्भिक मूल्याङ्कनअनुसार समुद्री किनारमा १ देखि ३ मिटर उचाइसम्मका सुनामीका छालहरू उत्पन्न हुन सक्ने जोखिम देखिएको छ।

तटीय क्षेत्र खाली गर्न प्रशासनको निर्देशन

सुनामीको सम्भावित जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै मिन्डानाओका समुद्री तटीय क्षेत्रका नागरिकहरूलाई तत्काल सुरक्षित तथा उच्च स्थानमा सर्न निर्देशन दिइएको छ। स्थानीय प्रशासनले समुद्री किनारबाट कम्तीमा एक किलोमिटर भित्र वा सम्भव भएसम्म पहाडी तथा सुरक्षित स्थानतर्फ जान आग्रह गरेको छ।

अधिकारीहरूले समुद्रको सतहमा असामान्य परिवर्तन देखिएमा वा पानी अचानक पछाडि हटेमा त्यसलाई सुनामीको प्रारम्भिक संकेतका रूपमा लिन र तत्काल सुरक्षित स्थानमा जान चेतावनी दिएका छन्।

भवनमा चिरा, सञ्चार सेवा प्रभावित

प्रारम्भिक जानकारीअनुसार जनरल सान्तोस तथा आसपासका क्षेत्रमा रहेका केही व्यावसायिक भवन, आवासीय संरचना तथा सार्वजनिक सेवाका भवनहरूमा चिरा परेको छ। कतिपय पुराना संरचनामा आंशिक क्षति पुगेको जनाइएको छ।

विद्युत आपूर्ति तथा मोबाइल सञ्चार सेवामा समेत अवरोध उत्पन्न भएको छ। कतिपय क्षेत्रमा विद्युत सेवा पूर्ण रूपमा बन्द भएको र सञ्चार सम्पर्क कठिन बनेको स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन्।

स्वास्थ्य संस्थाहरूलाई उच्च सतर्क अवस्थामा राखिएको छ भने अस्पतालहरूले आकस्मिक सेवा सञ्चालनलाई प्राथमिकता दिएका छन्। सुरक्षा निकाय, उद्धारकर्मी तथा आपत्कालीन व्यवस्थापन टोलीहरू प्रभावित क्षेत्रमा परिचालन गरिएका छन्।

पराकम्पको जोखिम अझै कायम

भूकम्पपछि साना तथा मध्यम परकम्पहरू आउने क्रम जारी रहेको जनाइएको छ। विज्ञहरूले मुख्य भूकम्पपछिका केही घण्टा तथा दिनहरू थप जोखिमपूर्ण हुन सक्ने भएकाले नागरिकलाई सतर्क रहन आग्रह गरेका छन्।

भूकम्पको केन्द्र कम गहिराइमा रहेकाले यसको प्रभाव बढी महसुस भएको भूकम्पविद्हरूले बताएका छन्। हालसम्म मानवीय क्षतिको यकिन विवरण सार्वजनिक नभए पनि खोज तथा उद्धार कार्य जारी रहेकाले वास्तविक तथ्याङ्क आउन बाँकी रहेको छ।

किन बारम्बार भूकम्प जान्छ फिलिपिन्समा?

फिलिपिन्स विश्वकै सबैभन्दा बढी भूकम्पीय गतिविधि हुने क्षेत्रमध्ये एक मानिन्छ। यो देश प्रशान्त महासागरको प्रसिद्ध “प्यासिफिक रिङ अफ फायर” क्षेत्रमा अवस्थित छ। उक्त क्षेत्रमा विभिन्न टेक्टोनिक प्लेटहरू एकअर्कासँग ठोक्किने, घुस्ने र सरक्ने प्रक्रिया निरन्तर भइरहने भएकाले भूकम्प तथा ज्वालामुखी विस्फोटका घटनाहरू बारम्बार हुने गर्छन्।

विश्वका सक्रिय ज्वालामुखीहरूको ठूलो हिस्सा र शक्तिशाली भूकम्पहरू यही क्षेत्रमा केन्द्रित हुने गरेका छन्। यसै कारण फिलिपिन्सले विगतमा पनि विनाशकारी भूकम्प र सुनामीका घटनाहरू सामना गरिसकेको छ।

नेपालका लागि पनि महत्वपूर्ण सन्देश

भूकम्पीय दृष्टिले नेपाल पनि उच्च जोखिमयुक्त राष्ट्रमध्ये एक हो। २०७२ सालको विनाशकारी गोरखा भूकम्पको अनुभवले प्राकृतिक विपत्तिप्रति सदैव तयारी आवश्यक रहेको पुष्टि गरिसकेको छ।

विज्ञहरूका अनुसार भूकम्पको समयमा नआत्तिने, बलियो टेबल वा सुरक्षित संरचनामुनि ओत लाग्ने, खुला स्थानमा जाने तथा आधिकारिक सूचनामात्र विश्वास गर्ने बानीले ठूलो क्षति न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ। समुद्री क्षेत्र भएका देशहरूमा सुनामीको जोखिम थप हुने भए पनि विपद् व्यवस्थापनका आधारभूत सिद्धान्त सबै स्थानमा समान रूपमा लागू हुने बताइन्छ।

हाल मिन्डानाओ क्षेत्रमा उद्धार, क्षति मूल्याङ्कन तथा जोखिम व्यवस्थापन कार्य तीव्र पारिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले समेत घटनाको नजिकबाट निगरानी गरिरहेको छ भने थप विवरण आउने क्रम जारी रहेको छ।