शंखरापुर, काठमाण्डौं। मध्यपूर्व र दक्षिण एसियाको सुरक्षा तथा कूटनीतिक परिदृश्य एकैसाथ तनावपूर्ण बन्दै गएको छ। अफगानिस्तानको तालिबान नेतृत्वको रक्षा मन्त्रालयले पाकिस्तानभित्र रहेका आइएसआइएस–खोरासान (ISIS-K) सँग सम्बन्धित ठानिएका लक्ष्यहरूमा हवाई आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ भने उता लेबनानमा इजरायली सैन्य कारबाही तीव्र बनेपछि क्षेत्रीय तनाव थप चुलिएको छ।
तालिबान रक्षा मन्त्रालयले शुक्रबार सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म एक्समार्फत जारी गरेको वक्तव्यमा आफ्नो वायुसेनाले पाकिस्तानको बलुचिस्तान प्रान्तको गुलिस्तान र शकरब क्षेत्र तथा खैबर पख्तुनख्वाको ओराकजाई जिल्लास्थित कम्बरखेल क्षेत्रमा लक्षित हवाई आक्रमण गरेको जनाएको छ। मन्त्रालयका अनुसार ती स्थानहरू आइएसआइएस–खोरासानका गतिविधि सञ्चालन गर्ने मुख्य अड्डा तथा अफगानिस्तानविरुद्ध आक्रमणको योजना बनाउने केन्द्रका रूपमा प्रयोग हुँदै आएका थिए।
रक्षा मन्त्रालयले जारी गरेको वक्तव्यमा भनिएको छ, “यी स्थानहरू केही शत्रु गुप्तचर समूहहरूको सहयोगमा अफगानिस्तानविरुद्ध आक्रमणको योजना बनाउन प्रयोग गरिएको थियो। विगतमा भएका धेरै घातक आक्रमणहरूको योजना तथा सञ्चालन पनि यहींबाट गरिएको थियो।”
तालिबान प्रशासनले अफगानिस्तानको सुरक्षा र स्थायित्वविरुद्ध हुने कुनै पनि गतिविधि सहन नसकिने स्पष्ट पार्दै आवश्यक परे आफ्ना सम्पूर्ण सैन्य तथा सुरक्षा क्षमताको प्रयोग गर्ने चेतावनीसमेत दिएको छ। मन्त्रालयले हरेक सम्भावित खतरा पहिचान, नियन्त्रण र उन्मूलन गर्न आफूहरू प्रतिबद्ध रहेको जनाएको छ।
बीबीसी पश्तोले सुरक्षा स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै उक्त आक्रमणमा आइएसआइएस–खोरासानका केही शीर्ष कमाण्डरहरू मारिएको दाबी गरेको छ। यद्यपि यस सम्बन्धमा स्वतन्त्र पुष्टि हुन सकेको छैन। पाकिस्तान सरकारले पनि समाचार सार्वजनिक हुँदासम्म कुनै औपचारिक प्रतिक्रिया जनाएको छैन।
लेबनानमा इजरायली आक्रमण जारी
अफगानिस्तान–पाकिस्तान सीमाक्षेत्रको घटनाक्रमसँगै मध्यपूर्वमा पनि तनाव उच्च बिन्दुमा पुगेको छ। इजरायली सेनाले दक्षिणी तथा पूर्वी लेबनानका विभिन्न क्षेत्रमा व्यापक हवाई आक्रमण जारी राखेको जनाएको छ। इजरायली रक्षा बल (IDF) का अनुसार बिहीबार रातिदेखि हालसम्म ८० भन्दा बढी स्थानमा आक्रमण गरिएको छ।
इजरायलले ती आक्रमणहरू हिजबुल्लाहका सैन्य संरचना र लडाकुहरूलाई लक्षित गरी गरिएको दाबी गरेको छ। उता लेबनानको सरकारी समाचार एजेन्सीका अनुसार पछिल्ला आक्रमणहरूमा कम्तीमा १८ जनाको मृत्यु भएको छ भने दर्जनौँ घाइते भएका छन्।
इजरायलले आफ्नो कारबाहीलाई सुरक्षासँग जोडेको छ। प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले हिजबुल्लाहबाट उत्पन्न खतरा पूर्ण रूपमा अन्त्य नभएसम्म इजरायली सेना लेबनानबाट फिर्ता नहुने स्पष्ट पारेका छन्।
चार सैनिकको मृत्युपछि चर्कियो राजनीतिक प्रतिक्रिया
दक्षिणी लेबनानमा हिजबुल्लाहको आक्रमणबाट चार इजरायली सैनिकको मृत्यु भएपछि इजरायलभित्र राजनीतिक प्रतिक्रिया पनि तीव्र बनेको छ। इजरायलका राष्ट्रिय सुरक्षा मन्त्री Itamar Ben-Gvir ले कडा अभिव्यक्ति दिँदै लेबनानविरुद्ध थप कठोर कदम चाल्नुपर्ने बताएका छन्।
उनले इजरायली नागरिक र सैनिकहरूको सुरक्षालाई सर्वोच्च प्राथमिकता भएको उल्लेख गर्दै हरेक आक्रमणको कडा जवाफ दिनुपर्ने धारणा सार्वजनिक गरेका छन्। उनका अभिव्यक्तिहरूले क्षेत्रीय तनाव झन् बढाउन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
इरान–अमेरिका वार्तामा अनिश्चितता
यसैबीच, इरान र अमेरिकाबीच स्विट्जरल्याण्डमा हुने भनिएको अर्को चरणको वार्ता पनि स्थगित भएको समाचार सार्वजनिक भएको छ। विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार लेबनानमा जारी इजरायली आक्रमणका कारण कूटनीतिक पहल प्रभावित भएको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ।
कूटनीतिक स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै केही अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले इरानले लेबनानमा भइरहेको सैन्य कारबाही रोक्न ठोस पहल नभएसम्म थप वार्तामा सहभागी हुन कठिन हुने संकेत दिएको उल्लेख गरेका छन्। यद्यपि यस विषयमा सम्बन्धित पक्षहरूबाट औपचारिक र विस्तृत धारणा सार्वजनिक भइसकेको छैन।
फ्रान्सको चिन्ता
फ्रान्सका विदेश मन्त्री Jean-Noël Barrot ले लेबनानमा जारी सैन्य कारबाही तत्काल रोक्न आह्वान गरेका छन्। उनले क्षेत्रीय अस्थिरता बढ्दै गएको भन्दै सबै पक्षलाई संयम अपनाउन आग्रह गरेका छन्। साथै, कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान खोज्न अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्।
क्षेत्रीय सुरक्षा संकट गहिरिँदै
अफगानिस्तान–पाकिस्तान सीमाक्षेत्रमा तालिबानद्वारा गरिएको भनिएको हवाई कारबाही र लेबनानमा इजरायल–हिजबुल्लाहबीचको बढ्दो द्वन्द्वले दक्षिण एसिया र मध्यपूर्व दुवैतर्फ सुरक्षा चुनौती थप गम्भीर बनेको संकेत दिएको छ। एकातिर आतंकवादी समूहविरुद्धको सैन्य अभियान तीव्र भइरहेको छ भने अर्कोतिर क्षेत्रीय शक्तिहरूबीचको अविश्वास र सैन्य तनावले व्यापक मानवीय तथा कूटनीतिक असर पार्ने चिन्ता बढ्दै गएको छ।
