विमानस्थलमा आक्रमण, एक भारतीयको मृत्यु; इरानमाथि खाडी राष्ट्रहरूको कडा आक्रोश

साँखु,काठमाण्डौं।

मध्यपूर्वमा इरान, इजरायल र अमेरिकी गठबन्धनबीच बढ्दो तनावले समग्र खाडी क्षेत्रको सुरक्षा अवस्थालाई थप जटिल बनाएको छ। कुवेत र बहराइनमा हालै भएका आक्रमण, इजरायल–लेबनान सीमामा जारी सैन्य गतिविधि तथा अमेरिकाको कडा चेतावनीले क्षेत्रीय स्थिरतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। पछिल्ला घटनाक्रमपछि खाडी राष्ट्रहरूले इरानको खुलेर आलोचना गरेका छन् भने वाशिङ्टनले पनि सुरक्षा चुनौतीप्रति कठोर अडान प्रस्तुत गरेको छ।

खाडी सहयोग परिषद्को इरानमाथि कडा प्रहार

कुवेत र बहराइनमा भएका आक्रमणपश्चात् खाडी सहयोग परिषद् (GCC) ले इरानको कडा शब्दमा भर्त्सना गरेको छ। परिषद्का महासचिव जासिम मोहम्मद अलबुदैवीले इरानका गतिविधिहरूले क्षेत्रीय सुरक्षा, सार्वभौमसत्ता तथा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनमाथि प्रत्यक्ष चुनौती सिर्जना गरेको आरोप लगाएका छन्।

उनले संयुक्त राष्ट्रसंघको मर्म र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी व्यवस्थाविपरीत हुने यस्ता गतिविधि रोक्न विश्व समुदायले प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्ने बताएका छन्। GCC अन्तर्गत साउदी अरब, संयुक्त अरब इमिरेट्स, कतार, कुवेत, बहराइन तथा ओमान सदस्य राष्ट्रका रूपमा रहेका छन्।

कुवेत अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भीषण आक्रमण

जुन ३ मा कुवेत अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको टर्मिनल क्षेत्रमा भएको ड्रोन तथा मिसाइल आक्रमणले खाडी क्षेत्रमा त्रास फैलाएको छ। सरकारी विवरणअनुसार घटनामा एक भारतीय नागरिकको मृत्यु भएको छ भने ६३ जना घाइते भएका छन्।

आक्रमणपछि विमानस्थलको केही संरचनामा क्षति पुगेको र सुरक्षा कारण केही समय उडान सेवा अवरुद्ध गरिएको बताइएको छ। सामाजिक सञ्जाल र अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा सार्वजनिक भएका दृश्यहरूमा विस्फोटपछि विमानस्थल क्षेत्रमा अफरातफरी देखिएको थियो।

यसैबीच इरानले कुवेत र बहराइनलाई चेतावनी दिँदै आफ्नो विरुद्ध कुनै पनि सैन्य गतिविधिका लागि उनीहरूको भूमि प्रयोग गरिए गम्भीर परिणाम भोग्नुपर्ने सन्देश दिएको छ। उक्त अभिव्यक्तिले खाडी राष्ट्रहरूमा थप चिन्ता बढाएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पको कडा चेतावनी

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग सम्बन्धित सुरक्षा चुनौतीप्रति आफ्नो नीति स्पष्ट पार्दै अमेरिकी सैनिकमाथि कुनै पनि प्रकारको घातक आक्रमण भए हाल कायम रहेको युद्धविराम र संयमको नीति तत्काल अन्त्य हुने चेतावनी दिएका छन्।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार ट्रम्पले आफ्ना निकट सहयोगीहरूसँगको छलफलमा इरान समर्थित समूहबाट अमेरिकी सैनिक मारिए प्रत्यक्ष र कडा प्रतिक्रिया दिइने बताएका छन्।

यद्यपि, ट्रम्प प्रशासन तत्काल व्यापक क्षेत्रीय युद्धतर्फ जान इच्छुक नरहेको बताइन्छ। कूटनीतिक माध्यमबाट तनाव व्यवस्थापन गर्ने प्रयास जारी रहेको र इरानसँगको सम्भावित नयाँ समझदारीमा आणविक हतियार निर्माण नगर्ने विषय पनि समावेश भएको दाबी गरिएको छ।

इजरायल–लेबनान सीमामा युद्धविराम थपिए पनि तनाव कायम

अमेरिकी मध्यस्थतामा इजरायल र लेबनानबीच कायम युद्धविरामलाई थप ४५ दिनका लागि विस्तार गरिएको छ। नयाँ सहमतिअनुसार हिजबुल्लाहले दक्षिणी लेबनानको लितानी नदी आसपासका क्षेत्रबाट पछि हट्नुपर्ने तथा इजरायलतर्फ गरिने आक्रमण पूर्ण रूपमा रोक्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

सहमतिअनुसार उक्त क्षेत्रलाई विशेष सुरक्षा क्षेत्रका रूपमा विकास गरिनेछ जहाँ केवल लेबनानी राष्ट्रिय सेना मात्र तैनाथ रहनेछ। गैर-राज्य हतियारधारी समूहलाई त्यहाँ गतिविधि सञ्चालन गर्न अनुमति नदिइने बताइएको छ।

तर युद्धविराम विस्तार भए पनि जमीनस्तरमा तनाव भने कम भएको छैन। हिजबुल्लाहले इजरायलविरुद्ध १३ वटा जवाफी आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ भने इजरायली सेनाले सीमावर्ती क्षेत्रमा हवाई कारबाही तीव्र बनाएको जनाएको छ। केही क्षेत्रमा स्थानीय बासिन्दालाई घर खाली गर्न निर्देशनसमेत दिइएको छ।

नेतनयाहुको भूमिकाप्रति ट्रम्प असन्तुष्ट

अमेरिकी राजनीतिक वृत्तमा इजरायली प्रधानमन्त्री Benjamin Netanyahu को कार्यशैलीलाई लिएर आलोचना बढ्न थालेको छ। विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय रिपोर्टहरूका अनुसार लेबनानमा जारी सैन्य कारबाही र त्यसबाट उत्पन्न मानवीय संकटका विषयमा राष्ट्रपति Donald Trump असन्तुष्ट देखिएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिका एकातर्फ इजरायलको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न चाहन्छ भने अर्कोतर्फ क्षेत्रीय युद्ध विस्तार हुन नदिन पनि प्रयासरत छ। यही कारण वाशिङ्टनले इजरायलमाथि संयम अपनाउन दबाब बढाइरहेको बुझिएको छ।

क्षेत्रीय सुरक्षामाथि गम्भीर चुनौती

मध्यपूर्वमा पछिल्ला घटनाक्रमले इरान, इजरायल, अमेरिका तथा खाडी राष्ट्रहरूबीचको शक्ति सन्तुलन थप संवेदनशील बनेको संकेत दिएको छ। कुवेत विमानस्थल आक्रमण, लेबनान सीमाको अस्थिरता तथा परस्पर चेतावनीहरूले कुनै पनि बेला अवस्था थप विस्फोटक बन्न सक्ने जोखिम बढाएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार कूटनीतिक संवाद प्रभावकारी हुन नसके मध्यपूर्व अर्को ठूलो क्षेत्रीय द्वन्द्वतर्फ धकेलिन सक्ने सम्भावना नकार्न सकिँदैन। हाल विश्व समुदायको ध्यान खाडी क्षेत्रमा केन्द्रित रहेको छ भने आगामी केही साताका राजनीतिक तथा सैन्य निर्णयहरूले क्षेत्रको भविष्य निर्धारण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।