मृत्युको चार महिनापछि अयातुल्लाह खामेनेईको अन्तिम संस्कार गरिने तयारी: मशहदमा सुपुर्द-ए-खाक, दुई करोडसम्म श्रद्धाञ्जलीकर्ताको सहभागिता हुने अनुमान

साँखु,काठमाण्डौं। इरानका पूर्व सर्वोच्च नेता  (अयातुल्लाह अली खामेनेई) को मृत्यु भएको करिब चार महिनापछि अन्तिम संस्कार गरिने तयारी तीव्र पारिएको छ। इरानी अधिकारीहरूका अनुसार खामेनेईको अन्तिम इच्छा अनुरूप उनलाई इरानको धार्मिक सहर  स्थित पवित्र  परिसर नजिकै दफन गरिनेछ।

इरानी सुरक्षा तथा सरकारी स्रोतहरूले दिएको जानकारीअनुसार अन्तिम संस्कार इस्लामी पात्रोको नयाँ महिना मुहर्रमको प्रारम्भसँगै जुन २१ आसपास आयोजना हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। राजधानी , धार्मिक सहर  र मशहदमा हुने विभिन्न श्रद्धाञ्जली तथा शवयात्रा कार्यक्रममा करिब दुई करोड मानिस सहभागी हुन सक्ने सरकारी आकलन छ।

तेहरानदेखि मशहदसम्म विशेष शवयात्रा

अधिकारीहरूका अनुसार मुख्य राजकीय श्रद्धाञ्जली समारोह तेहरानमा आयोजना हुनेछ, जहाँ कम्तीमा २४ घण्टासम्म सार्वजनिक श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम चल्ने अपेक्षा गरिएको छ। त्यसपछि खामेनेईको पार्थिव शरीरलाई कुम हुँदै मशहद पुर्‍याइनेछ।

तेहरान महानगरपालिकाका अधिकारीहरूले दफनअघि पार्थिव शरीरलाई प्रमुख धार्मिक तथा ऐतिहासिक मार्गहरूबाट अन्तिम यात्राका रूपमा लगिने जानकारी दिएका छन्। सम्पूर्ण कार्यक्रमको व्यवस्थापनको जिम्मेवारी  (आईआरजीसी) ले सम्हाल्ने भएको छ।

इस्लामी परम्पराभन्दा निकै ढिलो अन्त्येष्टि

सामान्यतया इस्लाम धर्ममा मृत्यु भएको एक वा दुई दिनभित्र दफन गरिने परम्परा रहेको छ। तर इरानी अधिकारीहरूका अनुसार युद्धजन्य अवस्था, सुरक्षा चुनौती र अत्यधिक भीड व्यवस्थापनका कारण अन्तिम संस्कार कार्यक्रम पटक–पटक स्थगित गरिएको हो।

तेहरान महानगरपालिकाका सामाजिक तथा सांस्कृतिक मामिला उपप्रमुख मोहम्मद अली तवक्कोलिजादेहले खामेनेईका लागि तीन दिनसम्म सार्वजनिक श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम सञ्चालन गरिने बताएका छन्। लाखौँ होइन, करोडौँ मानिस उपस्थित हुन सक्ने भएकाले सुरक्षा तथा व्यवस्थापनलाई विशेष प्राथमिकता दिइएको जनाइएको छ।

खोमेनीको ऐतिहासिक रेकर्ड तोडिने सम्भावना

यदि अनुमान गरिएअनुसार दुई करोड मानिस सहभागी भए भने यो कार्यक्रम इस्लामिक गणतन्त्र इरानका संस्थापक  (अयातुल्लाह रुहोल्लाह खोमेनी) को सन् १९८९ मा भएको ऐतिहासिक जनाजाभन्दा पनि ठूलो हुने छ।

खोमेनीको अन्तिम संस्कारमा करिब एक करोड मानिस सहभागी भएका थिए, जुन विश्व इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो जनसमूह सहभागी भएको अन्त्येष्टिमध्ये एक मानिन्छ। त्यतिबेला अत्यधिक भीडका कारण भागदौड मच्चिँदा कम्तीमा आठ जनाको मृत्यु भएको थियो भने हजारौँ घाइते भएका थिए।

यसपटक त्यस्तो अवस्था दोहोरिन नदिन इरानी सुरक्षा निकायहरूले व्यापक तयारी गरिरहेका छन्। यद्यपि युद्धपछिको संवेदनशील अवस्थाबीच यति विशाल कार्यक्रम सञ्चालन गर्नु ठूलो चुनौतीका रूपमा हेरिएको छ।

मशहद किन रोजियो?

मशहद इरानको दोस्रो ठूलो सहर मात्र होइन, शिया मुस्लिम समुदायको सबैभन्दा महत्वपूर्ण धार्मिक केन्द्र पनि हो। यहाँ अवस्थित इमाम रजाको दरगाह शिया इस्लामका आठौँ इमामसँग सम्बन्धित विश्वकै प्रमुख धार्मिक स्थलहरूमध्ये एक मानिन्छ।

प्रत्येक वर्ष इरान तथा विश्वका विभिन्न देशबाट करोडौँ श्रद्धालु यहाँ पुग्ने गर्छन्। विश्लेषकहरूका अनुसार मशहदमा दफन गरिनुले खामेनेईको राजनीतिक तथा धार्मिक विरासतलाई शिया इस्लामको ऐतिहासिक परम्परासँग अझ मजबुत रूपमा जोड्नेछ।

मृत्युबारे अझै अन्तर्राष्ट्रिय बहस

इरानी स्रोतहरूका अनुसार खामेनेईको मृत्यु गत फेब्रुअरी २८ मा तेहरानमा भएको अमेरिका–इजरायल लक्षित सैन्य आक्रमणका क्रममा भएको थियो। उक्त आक्रमणमा तेहरानका विभिन्न रणनीतिक तथा सुरक्षा संरचनाहरूलाई निशाना बनाइएको दाबी गरिएको छ।

रिपोर्टहरूका अनुसार खामेनेईको आवास, कार्यालय तथा सुरक्षा संरचनाहरू प्रभावित भएका थिए। घटनामा वरिष्ठ सुरक्षा अधिकारी, सैन्य कमान्डर तथा खामेनेई निकट सल्लाहकारहरूको समेत ज्यान गएको बताइएको छ।

यद्यपि घटनासम्बन्धी विभिन्न विवरणहरूबारे अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा फरक–फरक दाबी तथा व्याख्या सार्वजनिक भइरहेका छन्। त्यसैले मृत्युको परिस्थिति र घटनाक्रमका केही पक्षहरू अझै बहस तथा अनुसन्धानको विषय बनेका छन्।

खामेनेईको अन्तिम संस्कारलाई इरानको समकालीन इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक, धार्मिक तथा भावनात्मक कार्यक्रममध्ये एकका रूपमा हेरिएको छ। आगामी केही सातामा हुने श्रद्धाञ्जली कार्यक्रमले इरानको आन्तरिक राजनीति, शिया धार्मिक जगत् तथा मध्यपूर्वको शक्ति सन्तुलनमा समेत दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।